Trong thời gian gần đây, giá xăng dầu trong nước liên tục tăng mạnh, có thời điểm tăng khoảng 8.000 – 10.000 đồng/lít chỉ trong vòng nửa tháng. Mức tăng này không chỉ tác động đến chi phí vận tải và sinh hoạt mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất lúa gạo tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) – vùng sản xuất lúa lớn nhất cả nước.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, xăng dầu là một trong những yếu tố đầu vào quan trọng trong quá trình sản xuất lúa. Từ khâu làm đất bằng máy cày, bơm nước tưới tiêu, vận hành máy gặt đập liên hợp, cho đến vận chuyển lúa từ ruộng về cơ sở thu mua và nhà máy xay xát, hầu hết đều phụ thuộc vào nhiên liệu. Tuy nhiên, câu hỏi được nhiều người tiêu dùng quan tâm là: Giá xăng dầu tăng thì giá gạo có tăng theo hay không?

Cùng Gạo Tường Phát tìm hiểu kĩ hơn trong bài viết dưới đây bạn nhé!

1. Tại sao giá xăng dầu tăng mạnh?

Trong thời gian gần đây, giá xăng dầu liên tục tăng mạnh, thu hút sự quan tâm của người dân và doanh nghiệp. Theo nhiều phân tích thị trường, nguyên nhân chính của đợt tăng giá này xuất phát từ những căng thẳng chính trị và địa chính trị tại các khu vực sản xuất dầu mỏ lớn trên thế giới.

Dầu mỏ là nguồn năng lượng quan trọng của nền kinh tế toàn cầu và được khai thác tập trung ở một số khu vực như Trung Đông. Khi tình hình chính trị tại các khu vực này trở nên bất ổn, nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thường khiến thị trường năng lượng phản ứng nhanh. Chỉ cần xuất hiện thông tin về khả năng xung đột hoặc bất ổn trong hoạt động khai thác, vận chuyển dầu mỏ, giá dầu thô trên thị trường quốc tế có thể tăng mạnh do tâm lý lo ngại thiếu hụt nguồn cung.

Bên cạnh đó, căng thẳng giữa các quốc gia cũng có thể dẫn đến các biện pháp trừng phạt kinh tế hoặc hạn chế xuất khẩu dầu mỏ. Khi nguồn cung từ một số quốc gia bị thu hẹp, trong khi nhu cầu sử dụng nhiên liệu cho sản xuất, giao thông và vận tải vẫn duy trì ở mức cao, giá dầu thường có xu hướng tăng.

Ngoài yếu tố nguồn cung, tình hình an ninh tại các tuyến vận chuyển dầu quan trọng cũng tác động đáng kể đến giá năng lượng. Khi các tuyến hàng hải qua những khu vực nhạy cảm đối mặt với rủi ro an ninh, chi phí vận chuyển và bảo hiểm dầu mỏ thường tăng lên, từ đó đẩy chi phí nhập khẩu xăng dầu cao hơn.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng liên kết chặt chẽ, những biến động chính trị quốc tế có thể nhanh chóng tác động đến giá dầu. Vì vậy, khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, giá dầu thô thường tăng mạnh và kéo theo giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng theo xu hướng của thị trường thế giới.

2. Xăng dầu đóng vai trò gì trong sản xuất lúa gạo?

Sản xuất lúa hiện nay đã thay đổi khá nhiều so với trước đây. Tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, quá trình canh tác ngày càng phụ thuộc vào máy móc để tiết kiệm thời gian và giảm sức lao động cho nông dân. Từ khâu làm đất, chăm sóc đến thu hoạch, hầu hết các công đoạn đều được cơ giới hóa, giúp nâng cao năng suất nhưng cũng khiến chi phí sản xuất gắn chặt hơn với chi phí nhiên liệu.

Ngay từ đầu vụ, người nông dân phải sử dụng máy cày, máy xới để làm đất, tiêu tốn một lượng nhiên liệu khá lớn. Trong suốt quá trình sinh trưởng của cây lúa, nhiều khu vực còn phải bơm nước liên tục để tưới tiêu, chống hạn hoặc đẩy mặn, đặc biệt tại những vùng ven biển của Đồng bằng sông Cửu Long. Các hoạt động như phun thuốc bảo vệ thực vật bằng máy, chăm sóc ruộng lúa bằng thiết bị cơ giới cũng đều cần sử dụng xăng hoặc dầu.

Đến giai đoạn thu hoạch, phần lớn diện tích lúa hiện nay được thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp. Việc cơ giới hóa giúp giảm thất thoát sau thu hoạch và rút ngắn thời gian thu hoạch, nhưng chi phí nhiên liệu cho máy móc cũng không nhỏ. Sau khi thu hoạch, lúa tiếp tục được vận chuyển từ ruộng về điểm thu mua hoặc nhà máy xay xát bằng ghe, xuồng hoặc xe tải, tất cả đều phụ thuộc vào nhiên liệu.

Nếu tính trên diện tích canh tác lớn, khoản chi phí phát sinh này trở thành gánh nặng đáng kể. Với những hộ nông dân canh tác vài hecta đến hàng chục hecta, hoặc các hợp tác xã sản xuất trên diện tích hàng trăm hecta, chi phí tăng thêm có thể lên đến vài triệu đến hàng chục triệu đồng mỗi vụ, khiến lợi nhuận của người trồng lúa bị thu hẹp đáng kể.

3. Chi phí nhiên liệu tăng khiến chi phí sản xuất lúa đội lên nhiều lần

Chính vì sản xuất lúa ngày càng phụ thuộc vào máy móc nên giá xăng dầu trở thành một yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí canh tác của nông dân. Khi giá nhiên liệu tăng, gần như toàn bộ các khâu trong quá trình sản xuất đều phát sinh thêm chi phí.

Trước hết, chi phí cho máy cày, máy xới và các thiết bị làm đất tăng lên ngay từ đầu vụ. Đây là công đoạn bắt buộc trước khi gieo sạ, vì vậy nông dân khó có thể cắt giảm. Tiếp đó, các hoạt động như bơm nước tưới tiêu, vận hành máy phun thuốc, vận chuyển vật tư nông nghiệp cũng đều phụ thuộc vào nhiên liệu, khiến tổng chi phí trong suốt quá trình chăm sóc ruộng lúa tăng lên.

Đến giai đoạn thu hoạch, chi phí sử dụng máy gặt đập liên hợp thường chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng chi phí dịch vụ nông nghiệp. Khi giá dầu tăng, chi phí thuê máy gặt hoặc dịch vụ thu hoạch cũng tăng theo. Sau khi thu hoạch, việc vận chuyển lúa từ ruộng về điểm thu mua, kho chứa hoặc nhà máy xay xát bằng ghe, xuồng hoặc xe tải cũng trở nên tốn kém hơn do giá nhiên liệu cao.

Theo tính toán của nhiều hợp tác xã và đơn vị sản xuất, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 15–25% tổng chi phí của một vụ lúa. Với những hộ nông dân canh tác diện tích lớn hoặc các hợp tác xã sản xuất trên hàng chục, hàng trăm hecta, khoản chi phí phát sinh này có thể lên tới nhiều triệu đồng mỗi vụ, làm giảm đáng kể lợi nhuận của người trồng lúa.

Không chỉ dừng lại ở khâu sản xuất, giá xăng dầu tăng còn ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển và lưu thông lúa gạo trên thị trường, từ khâu thu mua, xay xát đến phân phối. Điều này khiến toàn bộ chuỗi cung ứng lúa gạo chịu áp lực chi phí lớn hơn so với trước.

4. Khi giá xăng dầu tăng, lợi nhuận trồng lúa vốn đã thấp nay càng thấp hơn

Thực tế trong nhiều năm qua cho thấy, lợi nhuận từ việc trồng lúa của nông dân ở Đồng bằng sông Cửu Long không cao. Dù đây là vùng sản xuất lúa lớn nhất cả nước, đóng góp phần lớn sản lượng gạo phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu, nhưng phần lợi nhuận mà người trồng lúa giữ lại sau mỗi vụ thường khá khiêm tốn. Nguyên nhân là bởi chi phí sản xuất ngày càng tăng, trong khi giá lúa lại biến động và không phải lúc nào cũng tăng tương ứng.

Trong một vụ lúa, nông dân phải chi trả cho nhiều khoản như giống lúa, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, chi phí bơm nước, công lao động, thuê máy làm đất, thuê máy gặt đập liên hợp và chi phí vận chuyển lúa sau thu hoạch. Khi cộng tất cả các khoản này lại, tổng chi phí sản xuất thường chiếm phần lớn giá trị thu được từ lúa. Theo nhiều tính toán, lợi nhuận bình quân của nông dân chỉ đạt khoảng 15–20% giá trị sản phẩm, tức là phần lãi thực tế khá thấp so với công sức và rủi ro trong sản xuất nông nghiệp.

Cụ thể, với năng suất trung bình khoảng 6–7 tấn lúa trên mỗi hecta, nếu giá lúa dao động khoảng 6.000–6.500 đồng/kg, tổng doanh thu mà nông dân thu được thường chỉ khoảng 36–45 triệu đồng/ha. Sau khi trừ các chi phí sản xuất khoảng 25–30 triệu đồng, phần lợi nhuận còn lại của nông dân chỉ khoảng 7–10 triệu đồng cho mỗi hecta lúa.

Tuy nhiên, khi giá xăng dầu tăng mạnh, chi phí vận hành máy móc và vận chuyển lúa cũng tăng theo. Những khoản như tiền thuê máy cày, máy gặt, chi phí bơm nước hay vận chuyển lúa từ ruộng về điểm thu mua đều phụ thuộc vào nhiên liệu. Khi các chi phí này tăng thêm vài triệu đồng mỗi hecta, lợi nhuận thực tế của nông dân có thể giảm xuống chỉ còn khoảng 4–6 triệu đồng/ha, thậm chí thấp hơn nếu giá lúa trên thị trường không tăng tương ứng.

Một nông dân trồng lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long, cho biết giá lúa hiện nay trung bình chỉ khoảng 5.600–5.700 đồng/kg. Với mức giá này, sau khi trừ chi phí, phần lợi nhuận còn lại rất thấpi, cho thấy áp lực chi phí ngày càng lớn đối với người trồng lúa.

Điều đáng lo ngại là giá lúa thường tăng chậm hơn so với chi phí đầu vào như nhiên liệu, phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật. Khi chi phí sản xuất tăng trước nhưng giá lúa không tăng tương ứng, phần lợi nhuận vốn đã mỏng của nông dân càng bị thu hẹp. Tình trạng này khiến nhiều người trồng lúa gặp khó khăn trong việc duy trì thu nhập ổn định từ nghề nông.

5. Người nông dân nên làm gì để giảm thiểu rủi ro khi giá xăng dầu ngày càng tăng cao?

Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường liên kết sản xuất theo chuỗi. Khi nông dân tham gia hợp tác xã hoặc liên kết với doanh nghiệp thu mua, nhiều khâu sản xuất có thể được tổ chức tập trung hơn. Việc mua vật tư nông nghiệp với số lượng lớn, sử dụng chung máy móc hoặc tổ chức vận chuyển theo nhóm giúp giảm đáng kể chi phí so với sản xuất riêng lẻ. Ngoài ra, liên kết với doanh nghiệp còn giúp nông dân có đầu ra ổn định hơn, hạn chế tình trạng giá lúa biến động bất lợi.

Bên cạnh đó, tối ưu hóa việc sử dụng máy móc và khâu logistics trong sản xuất lúa cũng được xem là giải pháp thiết thực. Thay vì mỗi hộ tự thuê máy hoặc vận chuyển nhỏ lẻ, nhiều hợp tác xã hiện đã tổ chức thu hoạch và vận chuyển theo lịch tập trung, điều phối máy gặt và phương tiện vận chuyển theo từng khu vực. Nó sẽ giúp giảm thời gian chờ đợi, hạn chế việc máy móc di chuyển nhiều lần và từ đó tiết kiệm đáng kể lượng nhiên liệu tiêu thụ.

Ngoài ra người nông dân cần đẩy mạnh các mô hình sản xuất tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả canh tác. Các mô hình như “1 phải 5 giảm”, “3 giảm 3 tăng” hay canh tác lúa chất lượng cao theo hướng giảm giống, giảm phân bón và giảm thuốc bảo vệ thực vật đang được nhiều địa phương khuyến khích áp dụng để giảm đáng kể chi phí đầu vào, từ đó cải thiện lợi nhuận cho nông dân.

Trong chuỗi giá trị lúa gạo, nông dân vẫn là nhóm chịu nhiều rủi ro nhất, bởi họ phải trực tiếp gánh chịu phần lớn chi phí đầu vào trong khi giá bán lúa phụ thuộc nhiều vào thị trường. Vì vậy, việc tăng cường liên kết sản xuất, nâng cao hiệu quả cơ giới hóa, giảm chi phí đầu vào và xây dựng cơ chế ổn định chi phí sản xuất được xem là những giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ lợi nhuận cho người trồng lúa trước những biến động khó lường của thị trường nhiên liệu trong nước và thế giới.

Nhìn chung, khi giá xăng dầu tăng, chi phí sản xuất lúa cũng tăng theo, trong khi lợi nhuận của người nông dân vốn đã không cao. Điều này cho thấy việc giảm chi phí sản xuất, nâng cao giá trị hạt gạo và xây dựng chuỗi liên kết bền vững là những yếu tố quan trọng để giúp ngành lúa gạo ổn định hơn trước những biến động của thị trường.

Hiện nay, Gạo Tường Phát đang cung cấp nhiều dòng gạo được tuyển chọn kĩ với quy trình xay xát và đóng gói được kiểm soát chặt chẽ để giữ trọn hương vị và chất lượng của hạt gạo.

Nếu bạn đang tìm nguồn gạo ngon, ổn định cho gia đình hoặc kinh doanh, bạn có thể tham khảo các sản phẩm từ Gạo Tường Phát để lựa chọn loại gạo phù hợp với nhu cầu sử dụng hằng ngày nhé

Thông tin liên hệ Tường Phát:

Hotline: 0909.61.45.69

Website: https://gaotuongphat.com/

Fanpage: https://www.facebook.com/gaotuongphat